YEME BOZUKLUKLARININ FARKINDA MISIN?

YEME BOZUKLUKLARININ FARKINDA MISIN?

“Farkında mısın” serisinde daha önce yayımlanan yazılar:

Disleksinin Farkında mısın? – Helin Yaren Öztürk
Anksiyetenin Farkında mısın? – Doğa Ezgi Karabulut
DEHB’nin Farkında mısın? – Atalay Alsancak

‘‘Bugün kendime sözüm var. Hiçbir şey yememem gerekiyor. Zaten ilk 2 dersi atlatırsam karnımın gurultusu da geçer. Of! Yine bol kahve içmem gerekecek. Acaba kahve de kilo aldırıyor mudur? Ay yok ben en iyisi su içeyim. Neyse zaten çıkışta antrenman var. Şimdi öğle teneffüsünde kantine inersem zorla yemek yedirmeye çalışırlar, ne gerek var canım kütüphaneye saklanırım. Bugün bari çıkışta arkadaşıma gitmeyeyim. Bana yemek ikram ederler kesin. Erkenden eve giderim. Of! Annem umarım kek yapmamıştır, sonra hepsini yiyorum. Bu sefer söz vereceğim kendime öyle her şeyi yemek yok. Tutacağım kendimi. Hem antrenmandan sonra 1 saat de yürüyüş yaparım, böylece yarın yemek yemek için hakkım olur. Sabah belki bir domates ya da salatalık yerim, yanında da bitki çayı… Mis gibi olur işte.’’

Yeme Bozuklukları anoreksiya nevroza, bulimiya nervoza ve son yıllarda tanımlanan Binge-Eating Disorder gibi hastalıkların içinde yer aldığı bir tanı grubudur. Bu hastalıklar ruhsal sorunlarla birlikte ortaya çıkıp devamında ciddi fizyolojik hasarlar bırakabilen ve hatta ölüme sürükleyebilen bozukluklardır. Maalesef ki günümüzde özellikle ergenlik çağındaki insanlarda 1000 kişiden 5 ila 10’u arasında bu bozukluklara rastlamak mümkün hale geldi.

Anorexia Nervosa

Latincede iştah sözcüğünden türetilmiş Anorexia aslında patolojik iştahsızlık anlamına gelmektedir. Bugün Anorexia Nervosa halk tarafından ‘manken hastalığı’ olarak adlandırılmaktadır. 90lardan bu yana popülerliğini koruyan ve artıran bu rahatsızlık, tedavi olunmaması sonucunda ciddi fizyolojik kayıplara ve ölüme sebep olabiliyor. Yeme bozukluklarının tanısı konurken genelde her ne kadar tek bir sebep olmasa da hastalığın en büyük tetikleyicilerinden birisi akran zorbalığı veya günümüz güzellik anlatısı olabilir. Anoreksik bir birey zayıflamaktan ve zayıf görünmekten müthiş bir haz almaktadır. Ancak kişi sağlıklı diyebileceğimiz kilonun çok daha altında olsa dahi çoğunlukla bunun farkında olmayıp algısında kendini kilolu olarak niteler. Hasta için kiloyu ne kadar sağlıklı yollarla verdiğinin hiçbir önemi kalmaz. Yegâne amaç zayıflamak ve bedenden o yemeği atmak olduğu için de sıklıkla laksatif-pürgatif ilaçlara başvurulur. Anoreksikler yemek yememek için türlü yöntemler geliştirir ve sıklıkla bu sebeple yalan söyler hale gelirler. Genelde iki tip hasta görülür. Sıklıkla ağır diyetler uygulayan ve yoğun egzersizlerle zayıflamaya çalışanlar, bir de belli bir açlık sınırına ulaştıktan sonra tıkınırcasına yedikten sonra kusarak diyet yapanlar. Ancak burada Bulimia Nervosa ile karıştırılmaması gereken hususlar da vardır. Onlardan yazının devamında bahsedeceğim. Genelde kadınlarda en yaygın görülen belirtilerden birisi de 3. Aydan sonra adetten kesilmedir. Bu örneği verme sebebim ise hastalığın erkek – kadın oranının 1/10 olması. Ayrıca hastalıkta yaygın görülen davranışların bazıları şu şekildedir:

  • Karbonhidrat ve yağlı besinlerin ciddi oranda tüketiminde azalma
  • Sürekli aynada bedeni inceleme
  • Fazla hareket etmek veya egzersiz yapmak
  • Sürekli tok olduğunu söylemek ve yemek yememek için yalan söylemek
  • Sürekli diyet yapmak
  • Zaman zaman tuvalette çok uzun süre geçirmek

Anoreksiya nervosada fizyolojik ve metabolik değişimler genelde kalıcı veya geri dönüşü olmak üzere hastalığın şekline göre değişiklik göstermektedir. Çıkarma sonucu diş çürümesi, saç dökülmesi, belli minerallerde ve vücuttaki su oranında ciddi düşüklükler olabilir. Bunun yanı sıra kan değerlerinde düşüşe ve kalp bozukluklarına sebep olabilir. Elektrolit bozukluğu olanlarda güçsüzlük, uykuya eğilim, kalp ritim bozuklukları vardır. Kalp ritmindeki bozukluktan dolayı da ani ölüm gerçekleşmesi muhtemeldir. Laksatif kullanımının artışında, deride dökülme, cilt kuruluğu, kronik kabızlık gibi sıkıntılar oluşabilir. Bu komplikasyonların oluşumunda kişinin kilo verirken hangi sağlıksız yöntemlere başvurduğu belirleyicidir.

 

‘‘Ooo! Evde  yine mis gibi yemekler pişmiş. Ya bir ısırık alsam bence hiçbir şey olmaz. Kaç kaloridir ki bir ısırık? Zaten sabah yememiştim yarın hiç yemem dengelerim böylece. Neyse en iyisi bir dilim yiyeyim, tam yemiş olurum bi daha canım çekmez. Of ! Çok acıktım en iyisi ben sağlam bir yemek pişireyim. En iyisi mi ben bir tepsi yemek ısıtıp odamda tek başıma yiyeyim. Bari hazır yemişken canım ne çekiyorsa yemiş olurum. Bir paket cips de varmış ne zamandır yemiyordum zaten. Başka bir şey yok mu ya, daha yemem gerek? Kesin kilerde tereyağı falan vardır bir de tost yaparım kendime. Zaten yarın yemem, yiyemeyeceğim ne varsa şimdi kendime ödül olsun. Bizimkiler eve gelmeden ben tuvalete gitsem iyi olacak, sonra kırk kere tuvaletin kapısı çalıyor. İlacı bari şimdi alayım da sabaha karşı uyanmam gerekmesin.  Hem onlar gelene kadar biraz enerjimi toplar, dişlerimi fırçalar derse başlamaya çalışırım. Ama çok yorgunum, acaba bugün kendime izin mi versem? En azından elimdeki titremeler geçene kadar uyurum, akşam derse başlarım. Evet evet, öyle yapayım ben.’’

Bulimia Nervosa

Bulimia Nervosa pek çok farklı nedenden kaynaklı tezahür edebilir. Kalıtımsal sebepler dışında depresyon, anksiyete, travma, akran zorbalığı ve başka çevresel faktörler Bulimia’nın ortaya çıkmasında etkili olabilir. Çoğunlukla Anonrexia ile karıştırılan Bulimia Nervosa’da farklı olarak ciddi kilo kaybı görülmez. Bulimia Nervosa hastaları sıklıkla bir yeme döngüsü içinde bulunurlar. Özsevgisizlik ve benlik duygusunun zayıflaması ile birlikte çevresel tetikleyiciler kişinin sıkı diyetler yapmasına sebep olur. Sıkı diyetlerden kaynaklı uzun süreli açlık; agresyonu, anksiyeteyi ve halsizliği doğurur. Sonraki süreçte tıkınırcasına yeme nöbetleri izler. Yeme nöbetine giren kişi, ne yediği fark etmeksizin çok kısa sürelerde çoğunlukla yalnız başına kapasitesinin çok üzerinde yemek yer. Peşinden gelen utanç hissiyle ve karın ağrıları ile kişi, çareyi kusmakta ya da yemeği vucuttan atmak adına müshil ilaçta bulur. Bu süreç kişinin bedeninde ağır komplikasyonlara sebep olur. Çoğunlukla   dişlerde sararma , mide krampları , yorgunluk , cilt bozuklukları , elde tahriş gibi komplikasyonlara rastlanır. Bulimia belirtileri gösteren bireylerin mümkün olan en kısa sürede tıbbi yardım alması gereklidir.

+1
2
+1
1
+1
1
+1
1
+1
1
+1
2