Kübizmin Öfkesi : Guernica

Kübizmin Öfkesi : Guernica

Sanatın her türlüsünün zor günler yaşadığı bu süreçte biraz eskiye gidip, herkesin çok iyi bildiği bir eseri ve bu eserin belki de bu denli çarpıcı olmasını sağlayan akımdan -kübizm- den bahsedelim.

Akımın çıkışı Cezanne’nın eserlerindeki doğayı geometrik formlarda gösterme anlayışına dayansa da biz bu akımı en çok Picasso ile tanıyoruz. Akımın ismi eleştirmen Louis Leroy’un, Braque’nin “L’Estaque’daki Evler” adlı eserine küçük küpler tanımlaması yapması ile ortaya çıkıyor.

 

L’Estaque’daki Evler, Braque

Picasso ile Braque akımın ilk dönemleri birbirine oldukça benzeyen eserler ortaya çıkarmış ve bu dönemi ise analitik kübizm olarak adlandırmışlardır.  Bu dönem sanatçıları, resim gibi iki boyutlu bir alanda nesnenin üç boyutlu halini çizebilmeyi amaçlıyorlardı ve nitekim bunu başardılar. Analitik (Çözümsel) Kübizm nesneye yepyeni bir bakış açısı getirdi. Amaç, nesneyi görsel perspektiften kurtararak düşünsel bir perspektif oluşturmaktı, bunu yapabilmek için de nesneleri küçük küplere ayırdılar. Bu küplerin her yüzeyinde nesnenin farklı bir bakış açıdan görüntüsünü (üstten, yandan, alttan içerden) tuvale aktarmaya başladılar.

Gitarist, Picasso

Braque

 

Ardından Picasso analitik kübizmin bakış açısı ve dilinin tamamen oturmasından sonra artık tabloda karmaşıklık yaratan küplerin her yönünü kullanmaya gerek olmadığını düşünmeye başladı ve üslupta sadeleşme dönemine girildi. Bu dönem ise Sentetik (Bireşimsel) kübizm olarak adlandırıldı. Picasso’nun bu döneme ait ilk örneklerinden bazıları:

 

(1)(2)

 

 

Picasso’nun en meşhur eseri ve kübizm dediğimizde aklımıza gelen ilk eserlerden olan Guernica’da elbette bu döneme ait.  İspanya iç savaşı sırasında Nazi Almanyasına ait 28 bombardıman uçağının 26 Nisan 1937’de İspanya’daki Guernica şehrini bombalamasını anlatan bu eserle birçoğunuzun lise yıllarında tanışmış olduğunu umuyorum.  Eğer hiç duymamışsanız da Boticelli’yi, Da Vinci’yi, Picasso’yu ve daha nicesiyle sizleri tanıştırmayan eğitim sisteminin ayıbı diyelim.

1937, Guernica, Madrid Reina Sofía Müzesi

Bu resim Picasso’nun savaşa ve Guernica’nın bombalanmasına karşı duyduğu nefreti güçlü bir biçimde anlatıyor. Eserin gerçekleşme süreci İspanyol hükümetinin Paris’teki 1937 Dünya Fuarı kapsamındaki Modern Hayatta Sanat ve Teknik sergisinin İspanya’ya ayrılan bölümünde sergilenmek üzere, Pablo Picasso’dan büyük bir duvar resmi sipariş etmesi ile başlıyor.  O sırada gerçekleşen hava saldırısından etkilenen Picasso, saldırıdan sonraki 15 gün içinde bu duvar resmini tamamlıyor ve ardından ufak bir dünya turu kapsamında çeşitli ülkelerde sergilenip çokça beğeni topluyor.

Guernica, akımın tüm özelliklerini barındırdığı için teknik olarak başarılı olmasının yanı sıra zaman içinde, savaşın yarattığı trajedilerin anımsatıcısı, savaş karşıtı ve barış yanlısı düşüncelerin sembolü haline gelmesiyle de oldukça önemli bir yere sahiptir. Ayrıca Picasso’nun bir sergisi sırasında “Bu resmi siz mi yaptınız” diye soran Alman generale verdiği meşhur “Hayır, siz yaptınız” cevabını da hatırlayıp bugün aynı durumla karşı karşıya kalınsa ne olurdu diye bir düşünelim. Mesela o resim sergilenmeye devam eder miydi? Yoksa sanatçıyla birlikte, devletin üst kademelerinden sallanan parmakların hedefine mi otururdu?

Soruları dilediğinizce çeşitlendirelim, yanıtlar -kısa bir süre daha- hep aynı kalacak ama biz; resimlerimizde, heykellerimizde, sahnelerimizde Alman generallere karşı Picasso olmaya devam edeceğiz.

 

Irmak Karayel – Anadolu Üniversitesi

+1
1
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0