Bir kunduracı ve bir işportacının ölüme giden hikayesi: Sacco ve Vanzetti

Bir kunduracı ve bir işportacının ölüme giden hikayesi: Sacco ve Vanzetti

Hızla ilerleyen bir hayatın ortasında yalnızlığı Yeni Dünya’da deneyimleyen iki İtalyan göçmendir, Sacco ve Vanzetti.

Sacco 1909’da Vanzetti ise 1908 senesinde Birleşik Devletler’e varır. Çalışma hayatlarının yanı sıra anarşist İtalyanlarla siyasette aktif rol oynarlar. 1917’de I.Dünya Savaşı’na katılan ABD’de zorunlu askerlik yasası çıkarılır. Orduya katılmayı reddeden savaş karşıtı ikili çareyi Meksika’ya gitmekte bulur. Savaşın ardından ABD’nin muhafazakar eyaletlerinden Massachusetts’e yerleşirler.

İçinde bulundukları kolektifin üyelerinden Andrea Salsedo’nun 3 Mayıs 1920’de Adalet Bakanlığı’na ait binadan atılarak öldürülmesi bir eylemle karşılık bulacakken Sacco ve Vanzetti eylemi gerçekleştiremeden yakalandılar. İlk aşamada üstlerinde silah ve anarşist içerikli bildiri bulundurmakla suçlanmalarına rağmen bu suçlama kısa zamanda yön değiştirdi. 15 Nisan 1920’de ilgilerinin olmadığı bir soygun ve cinayetin zanlısı haline gelmişlerdi.

1920 ABD için göçmenler ve emekçilerin hedef olduğu bir “cadı avı”nı merkezde bulunduruyordu. Bundan yararlanmak isteyen başkanlık yarışındaki Palmer “Onların o sinsi ve kurnaz gözleri açgözlülüğü, insafsızlığı, deliliği ve suçu tetikliyor; bir yana eğik suratları, hırsı, yamuk kaşları ve şekilsiz görünümleri yanlış anlaşılmalara mahal vermeyecek ölçüde suçlu tipinin tanınmasını sağlıyor.” derken Sacco ve Vanzetti yedi yıl sürecek bir mücadelenin başındaydılar.

Mahkemenin nazarında yerleşmiş tüm kurumların düşmanıydılar. Jüri sözcüsü Ripley için cehenneme kadar yolları vardı, suçlu olmasalar bile asılmaları gerekiyordu. Dikkate alınmaya değecek ölçüde tanık ifadelerine dayandırılan, ikinci derece kanıtlarla bir iddianame hazırlanmıştı. Parmak izleri bulunamamıştı ve olay yerinde bulunan kasket zanlıların başlarına uymuyordu. Kafa karıştırıcı mermilerin varlığı da savcının olayı bir yargılama tiyatrosuna dönüştürmesine ve davanın köken ve inanç temelinde şekillendirilmesine yol açmıştı.

Sacco ve Vanzetti 14 Haziran 1921’de idama mahkum edildi. Avukatları Fred H. Moore basın toplantıları ve dünyanın belirli başkentlerine dağıtılan el ilanlarıyla davayı kitlelerin takip ettiği bir mesele haline getirdi.

1924’te Moore yerine William Thompson geldi. Oluşturulan kamuoyundan ziyade delillerdeki tutarsızlıklara dikkat çekmek istese de başarılı olamadı. Serbest bırakılmaları için eylemler yapıldı, sanat ve siyaset çevrelerinden belli başlı isimler adil yargılama talebiyle uluslararası kampanyalar düzenledi.

Ölüme mahkum edildikten sonra Vanzetti’nin mahkemede yaptığı konuşmadan bir kesit:

“Savaşın yanlış olduğuna her zamankinden de çok inanıyoruz ve savaşa her zamankinden fazla karşıyız ve insanlığa “Bakın; insanlığın en güzel şeylerinin gömüldüğü bir mezardasınız. Ne için? Size söyledikleri, size vaat ettikleri her şey bir yalandı, bir illüzyondu, bir aldatmacaydı, sahtekârlıktı, bir suçtu. Size özgürlük vaat ettiler. Hani özgürlük? Size refah vaat ettiler? Hani refah?” diyebiliyorsam, darağacına gönderilmekten memnunum.

Hayatım boyunca hiç suç işlemedim – hiç hırsızlık yapmadım, kimseyi öldürmedim, kan dökmedim ve suça karşı oldum ve yasaların ve kilisenin meşrulaştırdığı ve kutsadığı suçları ortadan kaldırmak için savaştım ve hatta kendimi feda ettim.”

Yargıç Thayer’in tanımlamasıyla “iki aşağılık anarşist” yoğun baskılarla geçen bir dönemin ardından birtakım gruplara ibret olmaları için değerlendirildiler. 23 Ağustos 1927 gecesi kadife bir koltukmuş gibi elektrikli iskemleye oturduklarında binler sokakları doldurmuştu.

“Yürekleri dört bin volta yedi dakika dayandı

Yandı yürekleri

Yedi dakika yandı

Cani değildiler, kurban gittiler bir cinayete

Kurban gittiler dolarların emrindeki adalete!

Hayatlarında olmadılarsa da kitlelerin rehberi,

Ölümleriyle şaha kaldırdı kitleleri

Bu iki ihtilal neferi!”

Birçok şarkıya ve filme konu olan Sacco ve Vanzetti, ölümlerinden elli yıl sonra Massachussets valisinin isimleri üzerindeki suçlama ve aşağılamaları kaldırmasıyla anılmışlardır. Bir kunduracıyla bir işportacının idamları ve adalet için ezkaza gördükleri hizmetin karşılığı ise bilinmeye değerdir.

+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0